Jeśli sprzedajesz, projektujesz albo utrzymujesz piece przemysłowe w Polsce, prędzej czy później trafisz na nazwę Superwool. To najstarsza i najszerzej stosowana rodzina włókien AES (krzemianów metali ziem alkalicznych) na świecie – i jedyna, która ma za sobą trzy dekady rozwoju u jednego producenta. W InsulPRO pracujemy z tymi włóknami od wielu lat – od czasów Superwool 607, przez HT i Plus, aż do najnowszego Superwool Prime. Ten artykuł zbiera to, o co klienci pytają nas najczęściej: czym Prime różni się od Plus i HT, co pokazują badania, kiedy dopłata za 1300°C ma sens, a kiedy nie.
Czym jest Superwool? Krótka historia jednej rodziny włókien
Superwool to zastrzeżona marka włókien o niskiej biotrwałości (ang. low biopersistent, LBP), którą Thermal Ceramics – dziś część Morgan Advanced Materials – wprowadziła na rynek w latach 90. jako alternatywę dla ogniotrwałych włókien ceramicznych RCF. Pierwsza generacja, Superwool 607, pracowała do 1100–1200°C. W 2005 r. pojawił się Superwool 607 HT – pierwsze na świecie włókno LBP z temperaturą klasyfikacyjną 1300°C. Kolejnym krokiem był Superwool Plus (1200°C), wytwarzany w opatentowanej technologii „low shot” – z bardzo małą ilością nieprzetworzonych kulek szkliwa (shotu), co daje miękką, mocną i mało pylącą matę. Rozwój rodziny Morgan uhonorowano w 2003 r. brytyjską Nagrodą Królowej za innowacje.
Dziś rodzina Superwool ma trzy chemie, uszeregowane według temperatury klasyfikacyjnej:
- Superwool Plus – AES, 1200°C. Najpopularniejsze włókno LBP na świecie, „koń roboczy” do kotłów, kanałów spalin, izolacji zaplecza pieców i kominków.
- Superwool Prime – AES, 1300°C. Nowa, opatentowana chemia (premiera 2022 r.), która zastąpiła w ofercie Superwool HT.
- Superwool XTRA – PAS (krzemian potasowo-glinowy), 1450°C. Włókno o zupełnie innym składzie, zaprojektowane jako zamiennik RCF 1400°C w najcięższych zastosowaniach.
Ten artykuł skupia się na dwóch pierwszych, bo to one odpowiadają za zdecydowaną większość zastosowań w polskim przemyśle i to one są na stanie w naszym magazynie.
Superwool Prime – co dokładnie się zmieniło
Superwool Prime to nowa kompozycja tlenkowa: 64–70% SiO₂ i 29–35% CaO, poniżej 3% innych składników (dane po wypaleniu, karta PDS Morgan BL.15, kwiecień 2025). Włókno jest produkowane w tej samej technologii low shot co Plus, ma bardzo drobną średnicę (2,4–3,4 µm wg pomiarów SEM w Centrum Kompetencji Włókien Morgan) i nie zawiera lepiszcza ani smaru – podczas pierwszego nagrzewania mata nie wydziela dymu ani zapachu.
Najważniejsze parametry maty Superwool Prime:
| Parametr (EN 1094-1) | Superwool Prime |
|---|---|
| Temperatura klasyfikacyjna | 1300°C |
| Temperatura ciągłej pracy | 1150–1200°C |
| Temperatura topnienia | 1438°C |
| Gęstości | 64, 80, 96, 128, 160 kg/m³ |
| Grubości | 6, 13, 25, 38, 50 mm (nie każda gęstość w każdej grubości) |
| Wytrzymałość na rozciąganie, 128 kg/m³ | 72 kPa |
| Wytrzymałość na rozciąganie, 160 kg/m³ | 105 kPa |
| Kolor | biały |
Przewodność cieplna (ASTM C201) w zależności od gęstości – to tabela, do której wracamy najczęściej przy doborze grubości warstwy:
| Temperatura | 64 kg/m³ | 80 kg/m³ | 96 kg/m³ | 128 kg/m³ | 160 kg/m³ |
|---|---|---|---|---|---|
| 200°C | 0,07 | 0,06 | 0,06 | 0,05 | 0,06 |
| 400°C | 0,12 | 0,10 | 0,10 | 0,09 | 0,09 |
| 600°C | 0,19 | 0,17 | 0,16 | 0,13 | 0,13 |
| 800°C | 0,31 | 0,26 | 0,23 | 0,20 | 0,18 |
| 1000°C | 0,46 | 0,38 | 0,33 | 0,28 | 0,25 |
| 1200°C | 0,64 | 0,53 | 0,45 | 0,38 | 0,33 |
Wartości w W/m·K, wg karty PDS Morgan Superwool Prime Blankets (BL.15).
Superwool Prime vs Plus vs HT – uczciwe porównanie
Marketing Morgana podkreśla, że Prime ma przewodność cieplną o 18% niższą (przy 128 kg/m³ i 1000°C) i do 31% niższą (przy 96 kg/m³) niż Superwool HT, a przewaga rośnie w 1200°C. To prawda – ale warto dopowiedzieć, z czym Prime jest porównywany. HT był starszą chemią 1300°C o stosunkowo grubym włóknie (3,5–5,0 µm) i to jego Prime zastąpił. Jeśli porównamy Prime z Plusem, obraz jest inny:
| Parametr | Superwool Plus | Superwool Prime | Superwool HT (wycofany) |
|---|---|---|---|
| Temperatura klasyfikacyjna | 1200°C | 1300°C | 1300°C |
| Temperatura ciągłej pracy | 1050°C | 1150–1200°C | 1150°C |
| Temperatura topnienia | 1325°C | 1438°C | – |
| λ przy 1000°C, 128 kg/m³ | 0,25 W/m·K | 0,28 W/m·K | ok. 0,34 W/m·K* |
| Wytrzymałość na rozciąganie, 128 kg/m³ | 75 kPa | 72 kPa | 75 kPa |
| Średnia średnica włókna | 2,5–3,4 µm | 2,4–3,4 µm | 3,5–5,0 µm |
| Skład (SiO₂ / CaO / MgO) | 62–68 / 26–32 / 3–7 % | 64–70 / 29–35 / – | 70–80 / tlenki ziem alk. 18–25 % |
| Rozpuszczalność w symulowanym płynie płucnym | 379 ng/cm²·h | 337 ng/cm²·h | 125 ng/cm²·h |
* wartość HT odczytana z wykresu porównawczego w ulotce Morgan (Prime jest 18% niższy); pozostałe dane z kart PDS Plus (BL.01) i Prime (BL.15) oraz komunikatu Morgan „Low Biopersistent Fibre – Testing and Classification”.
Wniosek, który mówimy klientom wprost: do 1000°C na gorącej stronie Superwool Plus izoluje tak samo dobrze albo minimalnie lepiej niż Prime – i jest tańszy. Prime kupuje się nie dla niższej lambdy, tylko dla zapasu temperaturowego: 150°C więcej ciągłej pracy, 100°C więcej klasyfikacji, o 113°C wyższa temperatura topnienia. To zapas, który decyduje o trwałości wykładziny, gdy piec pracuje w okolicach 1050–1200°C, ma przegrzania procesowe albo nierównomierny rozkład temperatury przy palnikach. Za 10–15% dopłaty dostajesz włókno, które w tych warunkach nie skurczy się i nie „zeszkli”, tam gdzie Plus zaczyna tracić strukturę.
Co pokazują badania, a nie tylko karty katalogowe
Test panelowy 1300°C: Prime kontra konkurencyjne włókna AES
W Centrum Kompetencji Włókien Morgan porównano moduły z Superwool Prime z trzema konkurencyjnymi włóknami AES klasy 1300°C. Wszystkie moduły miały 300 mm grubości i gęstość 182 kg/m³, montowane na kotwach typu M, bez izolacji zapleczowej. Po ustabilizowaniu temperatury gorącej strony na ok. 1200°C, zimna strona panelu z Superwool Prime miała 56,7°C, a panele konkurencyjne: 62,8°C, 77,4°C i 78,7°C. Różnica 6–22°C na zimnej ścianie przy tej samej grubości to w praktyce różnica w rachunku za gaz albo prąd, a na termogramie – brak „gorących plam” na złączach modułów.
Test panelowy 1000°C: Superwool Plus kontra RCF
W drugim teście, ważnym dla tych, którzy wciąż rozważają maty RCF, Morgan zbudował panel 1 m² z czterech stref po 2 × 25 mm: Superwool Plus 128 kg/m³, Superwool Plus 96 kg/m³, Cerablanket RCF 128 kg/m³ i konkurencyjna mata AES 128 kg/m³. Po 2 godzinach w 1000°C obie strefy z Superwool Plus – także ta lżejsza, 96 kg/m³ – miały wyraźnie niższą temperaturę zimnej strony niż strefa z matą RCF i niż konkurencyjny AES. Morgan tłumaczy to wyższym „indeksem włóknistym”: mata z włókna low shot ma według producenta do 30% więcej włókien w tej samej masie, bo mniej masy zajmuje shot, który nie izoluje.
Studium przypadku: piec do obróbki cieplnej, 2023 r.
Najbardziej przekonujące są jednak dane z pracującego pieca. W studium przypadku opublikowanym przez Morgan w listopadzie 2023 r. zakład z branży stalowej w Azji chciał obniżyć straty ciepła w piecu do obróbki cieplnej i jednocześnie odejść od wykładziny z RCF (kategoria rakotwórcza 1B). Istniejąca wykładzina: moduły RCF 300 mm + mata RCF 50 mm. Propozycja: moduły Superwool Prime Pyro-Fold 300 mm + ta sama mata RCF 50 mm jako zaplecze. O samych modułach napiszemy osobno – tu liczą się wyniki:
- obliczone straty ciepła: 403,8 → 322,4 W/m², czyli o 20% mniej;
- obliczona temperatura zimnej strony: 64 → 58°C;
- zmierzony spadek temperatury zimnej strony na drzwiach pieca: 6°C;
- po 6 miesiącach pracy (wytrzymanie 940°C przez 2 h w cyklu): brak gorących plam na termogramie, moduły w dobrym stanie wizualnym.
Dwie uwagi od nas. Po pierwsze, 20% niższych strat ciepła nie wynika z magii, tylko z niższej lambdy Prime w zakresie 800–1200°C w porównaniu ze starymi modułami RCF i z braku shotu. Po drugie – i to jest uczciwe – w tym pieca warstwa zapleczowa została z RCF. W praktyce wymiana wykładziny „na raty” jest normą: najpierw gorąca strona, zaplecze przy kolejnym remoncie. Jeśli chcesz pozbyć się RCF z rejestru czynników rakotwórczych, trzeba wymienić obie warstwy.
Bezpieczeństwo: dlaczego Superwool nie ma piktogramu
Włókna AES podlegają domyślnie klasyfikacji Carc. 2 (H351), ale Nota Q rozporządzenia CLP 1272/2008 zwalnia z niej włókna, które w badaniu biotrwałości spełniają jedno z czterech kryteriów – np. okres półtrwania włókien dłuższych niż 20 µm poniżej 40 dni w teście dotchawiczym. Szczegółowo opisaliśmy to w artykule Dlaczego warto zastępować włókna ceramiczne RCF włóknami AES. Tu skupmy się na tym, jak wygląda to konkretnie dla rodziny Superwool:
- Superwool 607 HT – badanie Fraunhofer ITEM nr 02G03012 (certyfikat z 18.02.2004): okres półtrwania włókien >20 µm poniżej 40 dni, frakcji WHO poniżej 65 dni.
- Superwool Plus – badanie Fraunhofer ITEM nr 02G99003C, sponsor: Europejskie Stowarzyszenie Przemysłu Włókien Ceramicznych ECFIA (certyfikat z 3.03.2016): okres półtrwania zarówno frakcji WHO, jak i włókien >20 µm – poniżej 40 dni.
- Superwool 1400-EU (chemia wyjściowa dla XTRA) – badanie Fraunhofer ITEM nr 02G09012 (certyfikat z 4.05.2010): poniżej 40 dni.
- Superwool Prime – tu Morgan podjął inną decyzję i warto ją rozumieć. Prime nie był badany in vivo. Jego skład mieści się w definicji substancji UVCB „AES” zarejestrowanej w REACH pod CAS 436083-99-7 (SiO₂ 50–82%, CaO+MgO 18–43%), średnica włókna jest taka sama jak w Plus, a rozpuszczalność w symulowanym płynie płucnym (337 ng/cm²·h) leży pomiędzy Plus (379) a HT (125) – obydwa zwolnione. Zgodnie z zasadą 3R i wymogami REACH, które zniechęcają do powtarzania badań na zwierzętach dla tej samej zarejestrowanej substancji, Morgan oparł zwolnienie Prime na tożsamości chemicznej i fizycznej z przebadanymi włóknami.
Efekt jest taki sam dla całej rodziny: Superwool nie ma klasyfikacji rakotwórczej ani w UE, ani u IARC, nie wymaga piktogramu GHS, nie jest substancją SVHC i nie uruchamia obowiązków pracodawcy przewidzianych dla czynników rakotwórczych – rejestrów, pomiarów NDS, zgłoszeń do PIP i sanepidu. Odpad z maty Superwool to zwykły odpad izolacyjny (17 06 04), nie odpad niebezpieczny.
Gdzie Superwool Prime ma sens – nasza praktyka
Po latach doboru wykładzin mamy prostą regułę, od której zaczynamy każdą rozmowę:
- Gorąca strona do ok. 1000°C (kotły, kanały spalin, kominy przemysłowe, izolacja zapleczowa, kominki i piece kaflowe, komory lakiernicze, zbiorniki procesowe): Superwool Plus. Nie ma sensu dopłacać za Prime.
- Gorąca strona 1000–1200°C albo piec z przegrzaniami (piece do obróbki cieplnej i hartownicze, piece do wypału ceramiki i szkła, piece komorowe w laboratoriach, pokrywy rynien odlewniczych, kanały gorącego gazu za palnikami): Superwool Prime na gorącej stronie, Plus jako zaplecze. Taki układ daje najlepszy stosunek ceny do trwałości.
- Powyżej 1200°C ciągłej pracy albo agresywna atmosfera (alkalia, fluorki, żużle): Superwool XTRA, włókna polikrystaliczne albo – tam gdzie technicznie nie da się inaczej – RCF 1430°C z pełnym reżimem BHP.
Trzy rady praktyczne, które oszczędzają reklamacji:
- Gęstość dobieraj do funkcji, nie do ceny. 96 kg/m³ to najlepsza lambda na kilogram i dobry wybór do warstw stacjonarnych; 128 kg/m³ daje wytrzymałość na rozciąganie 72 kPa i lepiej znosi montaż na kotwach, drgania oraz pakiety warstwowe. Do modułów i wszystkiego, co jest ściskane, idź w 160 kg/m³.
- Nie mieszaj chemii w jednej warstwie. Prime, Plus i RCF mają inny skurcz i inną temperaturę topnienia; łatanie wykładziny RCF matą AES bez przemyślenia daje szczeliny. Warstwy różnych włókien – tak, ale całe.
- Licz straty ciepła, nie zgaduj. Kalkulator Morgan Heat Flow (bezpłatny, wymaga rejestracji) pozwala policzyć temperaturę zimnej strony i straty dla konkretnego układu warstw. Robimy takie obliczenia dla klientów – wystarczy podać temperaturę procesu, wymiar pieca i dostępną grubość.
Superwool Prime w formach innych niż mata
Chemia Prime jest dostępna w całej rodzinie wyrobów Morgan: jako włókno luzem do wypełnień, dylatacji i produkcji własnych mas, jako papier (o właściwościach niezwilżalnych przez ciekłe aluminium), płyty oraz moduły Pyro-Bloc i Pyro-Fold do dużych pieców. W InsulPRO trzymamy na stanie maty Superwool Plus i Prime, płyty oraz włókno luzem Plus i Prime.
Dlaczego kupować Superwool w InsulPRO
Nie jesteśmy hurtownią, która ma „jakąś matę AES”. Superwool znamy od strony fabryki, laboratorium i pieca: wiemy, jak zachowuje się Plus po roku w kanale spalin, ile Prime traci na grubości po pierwszym wygrzaniu i dlaczego mata 96 kg/m³ bywa lepszym wyborem niż 128. Dostarczamy oryginalne wyroby Morgan Thermal Ceramics z pełną dokumentacją: kartą PDS, kartą SDS i – dla działów BHP – komunikatem producenta o badaniach biotrwałości. Do każdej rolki potrafimy dołożyć obliczenie strat ciepła i wskazówki montażowe. Magazyn na Śląsku koło Gliwic wysyła w 24 h na terenie kraju.
Masz piec, który chcesz przeliczyć albo wykładzinę RCF, którą chcesz wymienić? Napisz do nas – wystarczy temperatura procesu i kilka wymiarów.
Najczęstsze pytania o Superwool Prime
Czy Superwool Prime zastąpił Superwool HT?
Tak. Prime to następca HT w klasie 1300°C. Ma drobniejsze włókno, niższą przewodność cieplną (o 18–31% wg danych Morgan) i wyższą temperaturę ciągłej pracy (1150–1200°C). Jeśli masz specyfikację z Superwool HT, Prime jest zamiennikiem 1:1 pod względem temperatury klasyfikacyjnej i gęstości.
Czy Superwool Prime izoluje lepiej niż Superwool Plus?
W zakresie do 1000°C – nie; oba włókna mają praktycznie tę samą przewodność (0,25 vs 0,28 W/m·K przy 128 kg/m³). Prime wybiera się dla wyższej temperatury klasyfikacyjnej i większego zapasu bezpieczeństwa, nie dla lepszej izolacyjności.
Czy mata Superwool jest szkodliwa dla zdrowia?
Superwool Plus, Prime i XTRA są zwolnione z klasyfikacji rakotwórczej na mocy Noty Q rozporządzenia CLP; nie mają piktogramu ostrzegawczego i nie są substancją SVHC. Jak każde włókno mineralne, mogą mechanicznie podrażniać skórę i drogi oddechowe podczas cięcia – producent zaleca rękawice i maskę przeciwpyłową przy obróbce.
Do jakiej temperatury można używać Superwool Prime?
Temperatura klasyfikacyjna wynosi 1300°C, zalecana temperatura ciągłej pracy 1150–1200°C, a temperatura topnienia 1438°C. Rzeczywista trwałość zależy od atmosfery pieca, cykli nagrzewania i konstrukcji wykładziny – dlatego przy pracy powyżej 1100°C warto policzyć układ warstw.
Czy Superwool Prime jest dostępny od ręki w Polsce?
W InsulPRO maty Superwool Prime w standardowych grubościach i gęstościach, papiery, płyty oraz włókno luzem Prime są dostępne od ręki z magazynu na Śląsku. Moduły wykonujemy na zamówienie. Zapytaj o cenę – podaj, czego i ile potrzebujesz.
Źródła
- Morgan Advanced Materials – Thermal Ceramics, „Superwool Prime, new LBP fibre” – morganthermalceramics.com
- Morgan Advanced Materials, „Superwool Plus and Prime Fibres” (opis testu panelowego 1000°C) – morganthermalceramics.com
- Morgan Advanced Materials, Product Data Sheet „Superwool Prime Blankets”, kod BL.15, 21.04.2025 – PDF
- Morgan Advanced Materials, Product Data Sheet „Superwool Plus Blanket”, kod BL.01, 18.04.2025 – PDF
- Morgan Advanced Materials, „Superwool Prime Blanket – Product Launch Flyer”, marzec 2022 – PDF
- Morgan Advanced Materials, „Low Biopersistent Fibre – Testing and Classification” (z certyfikatami Fraunhofer ITEM 2004, 2010, 2016), 26.08.2020 – PDF
- Morgan Advanced Materials, studium przypadku „Superwool Prime Modules: Heat Treatment Furnace”, 6.11.2023 – dokument producenta, dostępny w sekcji Case Studies na morganthermalceramics.com
- Morgan Advanced Materials, „Superwool XTRA Fibres” – morganthermalceramics.com
- Morgan Advanced Materials, „The Future of Kiln Lining Fibres” (historia marki, Queen’s Award 2003) – morganadvancedmaterials.com
- DPA on the net, „Superwool 607 HT is the first low bio-persistent fibre with a classification temperature up to 1300°C”, 2005 – dpaonthenet.net
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 (CLP), załącznik VI, Nota Q – eur-lex.europa.eu
- Morgan Heat Flow – kalkulator strat ciepła – morganheatflow.com